Circulariteit: Concurrentievoordeel onder druk

PreZero is partner van het Nationaal Kunststof Congres. Natuurlijk ben ik er zelf ook bij op donderdag 13 november in Zwolle. Want circulair plastic is waar ik me elke dag hard voor maak bij mijn werk voor PreZero. Het thema van de dag is ‘Maak van circulariteit jouw concurrentievoordeel.’ Dat klinkt goed en logisch. Want duurzame bedrijven zijn toekomstbestendig. Maar het voordeel staat onder zware druk, zolang overheidsbeleid niet strookt met ambities.

"Als we in Nederland circulariteit echt als concurrentievoordeel willen inzetten, moeten we het ook economisch mogelijk maken."

- Freek Bakker, Directeur Value Chain Plastics

Het beleid wringt

Het beleid wringt in Nederland. Waar beleid aan de ene kant inzet op hoogwaardige recycling, is er ook beleid dat zorgt voor hogere kosten voor sorteerders en recyclers. In Nederland is het produceren van recyclaat duurder dan in onze buurlanden. Niet omdat wij inefficiënt zijn, maar omdat we meer moeten betalen voor het verwerken van de residustroom: dat wat overblijft nadat we het plastic hebben gesorteerd. Wij sorteren kunststof verpakkingsafval en halen er vervuiling uit. Het doel: zuivere stromen voor hoogwaardige recycling. Alleen… hoe zuiverder je recyclet, hoe meer residu je overhoudt. En laat de verwerking daarvan nu net geld kosten. Veel geld. Met andere woorden: hoe beter je je werk doet, hoe duurder het wordt. Dat is toch krom?

Van beloning naar belasting

Nog niet zo lang geleden werd er beleid gemaakt om de concurrentiepositie van recyclers te verbeteren. Er kwamen normen om een bepaald percentage gerecycled plastic te gebruiken in nieuwe producten, de Circulaire Plastic Norm. En een heffing om nieuw fossiel plastic duurder te maken. Een slimme zet, want zo creëer je vraag naar recyclaat en geef je circulariteit een flinke impuls. Maar vlak voor de invoering gingen de geplande norm en heffing toch niet door. En deze draai van het vorige kabinet gaat zelfs nog verder: er komt nu ineens een extra belasting, juist op de residustromen. Hiermee worden sortering en recycling direct geraakt.

Over de grens

Deze nieuwe belasting van 567 miljoen euro moet plastic meer circulair maken en afvalverbranding terugdringen. Maar in de praktijk raakt deze heffing direct de concurrentiepositie van circulair ondernemen in Nederland. Bedrijven zoeken noodgedwongen goedkopere verwerkingsopties over de grens. Daarmee verliezen we naast werkgelegenheid ook waardevolle grondstoffen én de regie over waar en hoe ons afval wordt verwerkt. En dat is zonde, want er gebeurt hier ontzettend veel goeds. We lopen voorop in technologie, transparantie en samenwerking binnen de keten. Maar als de kostprijs blijft stijgen, verliezen we het van onze buren. Duitsland en België kennen gunstiger regelingen voor residuverwerking en innovatieve technologie. Daar wordt circulair ondernemen beloond, hier wordt het belast.

Maak circulariteit economisch houdbaar

De nieuwe Europese regels vragen straks om meer recyclaat van hogere kwaliteit. En dat kunnen wij leveren. Maar het moet economisch wel houdbaar zijn. Bedrijven die investeren in zuivere sortering, slimme technologie en samenwerking zouden daar profijt van moeten hebben, in plaats van extra worden belast. Als we in Nederland circulariteit echt als concurrentievoordeel willen inzetten, moeten we het ook economisch mogelijk maken. De oplossing is niet ingewikkeld. Begin met het maken van een uitzondering voor de belasting op residustromen van sorteerders en recyclers. En zorg dat wie investeert in een schonere toekomst, daar niet financieel voor wordt gestraft. Zodat circulariteit geen extra kostenpost is, maar juist extra waardevol kapitaal: het verzekert onze toekomst. Als we dat durven zien, kan Nederland zijn circulaire koploperspositie behouden én uitbouwen.

Freek Bakker
Directeur Value Chain Plastics